คริสโตเฟอร์ โก (Christopher Go) นักดาราศาสตร์สมัครเล่นชาวฟิลิปปินส์ใช้กล้องโทรทรรศน์ขนาด 11 นิ้ว และกล้อง CCD ถ่ายภาพดาวพฤหัสบดี ในวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2549 ที่ผ่านมาและพบว่ามีการก่อตัวของจุดแดง (Red spot) จุดใหม่บนดาวพฤหัสบดี

          จุดแดงที่เกิดขึนใหม่นี้มีชื่อเล่นว่า “Red Jr.” ส่วนชื่ออย่างเป็นทางการนั้นคือ “Oval BA” ซึ่งมีขนาดประมาณครึ่งหนึ่งของจุดแดงใหญ่ (Grate red spot) ที่เรารู้จักกันดี และมีสีเดียวกัน

          Oval BA เกิดขึ้นครั้งแรกเมื่อปี 2000 เมื่อจุดเล็กๆ 3 จุดชนกันและรวมตัวเป็นจุดที่ใหญ่ขึ้น ภาพที่ได้จากกล้องอวกาศฮับเบิล และกล้องจากหอดูดาวต่างๆ ทำให้นักดาราศาสตร์สามาถมองเห็นปรากฏการณ์ที่น่าสนใจนี้ ดังเช่นการรวมตัวที่เกิดขึ้นเมื่อศตวรรษก่อนของจุดแดงใหญ่ พายุหมุนที่มีขนาดใหญ่กว่าโลกของเราถึงสองเท่า

ภาพจากกล้องอวกาศ อับเบิล (Hubble) แสดงการเกิด Oval BA ตั้งแต่ปี 1997-2000

          ในช่วงแรก Oval BA จะมีสีขาวแต่ต่อมาเพียงหนึ่งเดือนก็มีบางอย่างเปลี่ยนไป... คริสโตเฟอร์ โก รายงานว่า “Oval ยังเป็นสีขาวอยู่ในเดือนพฤศจิกายน 2005 จากนั้นค่อยๆ กลายเป็นสีน้ำตาลอย่างช้าๆ ในเดือนธันวาคม 2005 และกลายเป็นสีแดงในไม่กี่อาทิตย์ต่อมา และในตอนนี้มันมีสีเดียวกับจุดแดงใหญ่”

ทำไมสีจึงเปลี่ยนเป็นสีแดง ?
          การหมุนตัวของพายุหมุนทำให้มวลสารที่อยู่ลึกลงไปในชั้นบรรยากาศของดาวพฤหัสถูกดันขึ้นมาอยู่ด้านบนของชั้นบรรยากาศ และทำปฏิกิริยากับรังสีอุลตราไวโอเลตจนมีสีเปลี่ยนไปเป็นสีแดงอิฐ

          ดร. Glenn Orton นักดาราศาสตร์ของ NASA/JPL กล่าวว่า “จุดแดงใหญ่บนดาวพฤหัส (Great Red Spot) นั้นเป็นพายุที่มีความรุนแรงที่สุด ซึ่งจริงๆแล้วเป็นพายุที่รุนแรงที่สุดในระบบสุริยะเลยก็ว่าได้ จุดยอดสุดของพายุอยู่สูงจากกลุ่มเมฆที่อยู่รอบๆ ถึง 8 กิโลเมตร ซึ่งเป็นมวลสารจากด้านล่างที่ยกตัวสูงขึ้นเนื่องจากการหมุนของพายุ”

          Oval BA อาจจะมีความรุนแรงเพียงพอที่จะทำให้เกิดการยกตัวของมวลสารดังเช่นเดียวกับจุดแดงใหญ่ ซึ่งเมื่อมวลสารที่ถูกยกตัวขึ้นเหนือชั้นเมฆของดาวพฤหัสนี้เมื่อกระทบกับรังสีอุลตราไวโอเลต จะทำปฏิกิริยาและีเปลี่ยนเป็นก๊าซที่มีสีแดง ซึ่งหากเป็นเช่นนั้นก็แสดงว่า หากสีเปลี่ยนเป็นสีแดงที่เข้มขึ้นมากเท่าใดก็แสดงว่าพายุมีความรุนแรงขึ้นนั้นเอง

ที่มา SCIENCE@NASA